Nấm rừng Cát Tiên

VIETNAM   VIETNAM
ENGLISH   ENGLISH

Nấm rừng Cát Tiên

Nằm ở phần Đông nam của dãy Trường Sơn, trong vùng nhiệt đới đặc trưng của khu vực bắc bán cầu. Sự đa dạng về địa hình, kiểu đất, cảnh quan và điều kiện khí hậu là cơ sở rất thuận lợi để tạo nên tính đa dạng sinh học vô cùng phong phú và đặc sắc của Vườn quốc gia Cát Tiên, thể hiện ở sự đa dạng về hệ sinh thái, về loài và về nguồn gen


Đa dạng sinh học ở vườn quốc gia Cát Tiên đóng vai trò quan trọng trong phát triển bền vững của đất nước đặc biệt trong các ngành kinh tế nông, lâm nghiệp và Thủy sản. Cùng với sự đa dạng lớn về nguồn tài nguyên động vật, thực vật đã được điều tra kỹ lưỡng kể từ những ngày đầu thành lập, khu hệ nấm lớn còn ít được quan tâm nghiên cứu. Những nghiên cứu đầu tiên được bắt đầu thực hiện từ năm 2002, đến nay tại Cát Tiên đã bắt đầu hình thành một đội ngũ nghiên cứu chuyên sâu dần đáp ứng công tác nghiên cứu và bảo tồn các loài nấm lớn. Nghiên cứu về đa dạng sinh học nấm chúng tôi nhận thấy đây quả thực là một vùng Sinh thái đặc sắc với đặc điểm điển hình chỉ có thể tìm thấy ở Vườn quốc gia Cát Tiên.

Khu hệ nấm lớn đa dạng đặc sắc bậc nhất của Việt Nam.

Những kết quả nghiên cứu ban đầu cho phép xác định được ở Cát Tiên gần 400 loài nấm lớn, trong đó có tới 80 loài là những ghi nhận mới cho khu hệ nấm lớn Việt Nam. Các loài nấm không độc, có giá trị làm thực phẩm và có giá trị dược liệu chiếm tỉ lệ cao khoảng trên 300 loài,  hai loài mới cho khoa học được xác định là nấm hoàng chi Cát Tiên (Tomophagus cattienensis) và nấm Bạch hương (Lentinula platinedodes) là những loài nấm quý đặc hữu của Việt Nam, đây chính là nguồn gen quý cần được bảo tồn và phát triển để phục vụ cho các nhu cầu thiết yếu của con người. Trao đổi với GS. Alexander Kovalenko, viện thực vật Xanh Pê-téc-bua, một chuyên gia có uy tín trong nghiên cứu về đa dạng sinh học nấm, ông cũng đã từng nhiều lần đến điều tra nghiên cứu nấm ở Cát Tiên cho rằng: khu hệ nấm lớn ở Vườn quốc gia Cát Tiên có thể lên đến 1000 loài khi được đầu tư điều tra nghiên cứu đầy đủ. Nếu điều này được kiểm chứng, có thể khẳng định đây là khu vực có sự đa dạng về nấm lớn cao nhất ở nước ta, bởi theo các kết quả nghiên cứu đến thời điểm hiện tại khu hệ nấm lớn của Việt Nam mới chỉ ghi nhận khoảng 1300 loài. Điều đáng nói hơn, trong số các loài nấm chưa được nghiên cứu chắc chắn sẽ còn nhiều loài nấm quý có giá trị sử dụng cho con người, nhiều loài trong số này có thể là những loài nấm mới cho khoa học góp phần làm phong phú thêm nguồn  tài nguyên đa dạng sinh học của Việt Nam.

Nấm cá nóc

Nấm Lưới hồng

Nấm cam nhung hay nấm mặt trời

Khu hệ nấm dược liệu và thực phẩm phong phú đa dạng với nhiều loài có giá trị.

Nấm là một trong những nguồn dược phẩm và thực phẩm quan trọng của con người, loại kháng sinh đầu tiên con người sử dụng cũng được chiết xuất từ nấm (Penicillium) và cho đến nay phần lớn các loại kháng sinh quan trọng sử dụng trong y học vẫn được có nguồn gốc từ các loài nấm khác nhau. Trong phần lớn các loài nấm đều có chứa những hoạt chất dược liệu, nhiều hoạt chất sinh học có vai trò kiểm soát bệnh tật đặc biệt là các bệnh hiểm nghèo được chiết suất từ nấm,  hàng chục loài nấm đã được con người nuôi trồng chủ động để đáp ứng nhu cấu về thực phẩm và dược liệu. Các loài nấm có giá trị dược liệu đã được ghi nhận ở Vườn quốc gia Cát Tiên có số lượng lớn khoảng gần 100 loài, tập trung ở một số nhóm nấm dược liệu quan trọng như nấm Linh chi (Ganoderma spp.), Vân chi (Trametes spp.), Thượng hoàng (Phenillus spp.), nấm côn trùng (Cordycep spp.)

Họ nấm Linh chi (Ganodermataceae) đã được con người sử dụng như một loại dược thảo quý từ hàng ngàn năm trước. Ngày nay y học hiện đại đã chứng minh tác dụng dược liệu tuyệt vời của nhóm nấm này, gần 400 hoạt chất sinh học đã được tìm thấy có ở Linh chi trong đó tập trung ở các nhóm hoạt chất quan trọng như  germanium giúp tế bào hấp thụ oxy tốt hơn; polysaccharit làm tăng sự miễn dịch trong cơ thể, làm mạnh gan, diệt tế bào ung thư; acid ganodermic chống dị ứng, chống viêm. Nếu đến Cát Tiên vào mùa mưa, chúng ta sẽ bị choáng ngợp bởi sự đa dạng của các loài Linh chi nơi đây, các loài nấm Linh chi mọc trên các cây gỗ lớn đang trong thời kỳ phân hủy, trên các than cây hay trên nền đất ẩm ướt đặc trưng của rừng nhiệt đới, có tới trên 30 loài nấm Linh chi được ghi nhận ở Vườn quốc gia Cát Tiên trên tổng số khoảng 50 loài của họ nấm này đã ghi nhận ở Việt Nam, hầu như tất cả các đại diện đặc sắc trong họ nấm Linh chi (Ganodermataceae) đều được tìm thấy ở đây, đáng ngạc nghiên nhất là sự có mặt hai đại diện duy nhất của nấm  Hoàng chi, một loại Linh chi quý hiếm mà một trong số chúng đã được xác định là loài mới cho khoa học. Sự phát hiện nấm hoàng chi Cát Tiên (Tomophagus cattienensis) một lần nữa khẳng định sự đa dạng lớn về nấn dược liệu của Vườn quốc gia Cát Tiên và Việt Nam, mở ra các hướng nghiên cứu hứa hẹn tìm ra những hoạt chất sinh học mới phục vụ cho lợi ích của con người.

Nấm Hoàng chi Cát Tiên

Nếu đã một lần được thưởng thức vị ngọt của nấm mối rừng, vị đậm đà của nấm đùi gà, vị béo ngậy của nấm hoàng đế , vị cay nồng của các loài nấm sữa, vị dòn tan của nấm mộc nhĩ lưới và nhiều loài nấm khác mọc sau các cơn mưa ở rừng nhiệt đới chắc hẳn sẽ là những trải nhiệm tuyệt vời về Vườn quốc gia Cát Tiên. Có tới trên 50 loài có giá trị sử dụng làm thực phẩm đã được xác định, nhiều loài có giá trị đang được nghiên cứu nuôi trồng chủ động tại phòng thí nghiệm nấm Cát Tiên với mục đích bảo tồn và phát triển công nghệ phục vụ cuộc sống như: nấm đùi gà (Macrocybe spp.), mộc nhĩ lưới (Auricularia delicata), nấm kèn tím, nấm rơm vàng (Volvariella spp.), nấm bạch hương (Lentinula platinedodes), nấm dùi trống (Leucocoprinus cepaestipes) là những loài nấm thực phẩm quý lần đầu tiên được phát hiện và nuôi trồng thành công ở Việt Nam.

Tài nguyên đa dạng sinh học nấm Vườn quốc gia Cát Tiên là vô cùng phong phú và đặc sắc, ẩn chứa trong đó là nguồn thực phẩm và dược liệu to lớn. Việc nghiên cứu bảo tồn nguồn tài nguyên này và dần đưa vào cuộc sống là việc làm cần thiết nhằm bảo tồn nguồn tài nguyên đa dạng sinh học nấm  mà chúng ta đang có trước thực trạng suy dảm do biến đổi khí hậu, phá rừng và khai thác tài nguyên quá mức hiện nay.

 

Nấm hương

Nấm kèn tím

Nấm Linh chi Ganoderma lucidum được phát hiện và nuôi trồng ở Vườn quốc gia Cát Tiên.

Nấm đùi gà (Macrocybe crassa)một loại nấm thực phẩm quý được phát hiện ở Vườn quốc gia Cát tiên hứa hẹn sẽ là loài nấm cho hiệu quả kinh tế cao nếu hoàn thiện được quy trình nuôi trồng thương mại

Nấm rơm vàng (nấm rơm lụa bạc) được phát hiện và nuôi trồng thành công ở Vườn quốc gia Cát Tiên đã chứng tỏ các giá trị về dinh dưỡng hơn hẳn chủng nấm rơm truyền thống đang nuôi trồng hiện nay

Nấm móng khổng lồ một loại nấm dược liệu quý được phát hiện ở Vườn quốc gia Cát Tiên